Spitstijd
Nu op NH Radio:
Spitstijd

Anja van Zalinge over begrafenissen uit het verleden

27 mei 2020 • June tot Twaalf

De vorige keer dat Haarlemse stadsarcheologe Anja van Zalinge te gast was bij June tot Twaalf vertelde ze over epidemieën en ziekten tot de 18e eeuw. Maar wat gebeurde er eigenlijk als de zieken overleden? Ook daar weet ze alles van. De buren hadden namelijk een bijzondere plicht. 

Om de familie en de naasten buren te ontlasten, waren de buren verplicht om de uitvaart te regelen. Dat ging volgens een bepaald ritueel. Twee mensen, die geen familie van de overledene waren, moesten de dood eerst vaststellen. Dat deden ze door een spiegeltje voor de mond te houden en door rook in de neus te blazen. In huis werden alle spiegels en schilderijen bedekt met een doek of ze werden omgedraaid. Ook moest de overleden persoon worden een doodswade aan; een muts en een nieuw hemd. De overleden persoon werd op stro opgebaard totdat de grafkist klaar was. Bij de uitvaart hadden de buren ook een belangrijke taak, ze moesten namelijk de draagbaar naar de kerk brengen, mits ze hiertoe lichamelijk in staat waren natuurlijk. Net zoals we vandaag de dag nog zien, liepen de mensen in een stoet achter de kist aan. Pas vanaf het einde van de 18e eeuw maakten mannen hun beroep van het dragen van de grafkist. 

In die tijd werden de Haarlemse begrafenissen ook uitgebreider. De rijke mensen kregen een mooiere uitvaart. Zo was het luxe om de kist op een koets te vervoeren en om de begrafenis na 15.00 ’s middag te doen. De meeste mensen werden zo dicht mogelijk bij de kerk begraven. In het christelijke Nederland was het niet gebruikelijk om te cremeren. In Haarlem werden veel mensen begraven bij de Grote- of St. Bravokerk. Tot slot een leuk weetje, in Haarlem heb je de Oude Molensteegh off Rozemarijnsteeghjen, waarschijnlijk omdat er een rozemarijnkrans op het hoofd van de overledene werd gelegd. 

Deel dit artikel

Een fragment van June tot Twaalf

June Hoogcarspel laat de verhalen horen van de Noord-Hollander. Ze helpt waar ze kan. En ze heeft boeiende studiogasten waarmee je heerlijk de ochtend doorkomt.

Meer van June tot Twaalf